مزایای معاملات الگوریتمی و ارتباط آن با فلش کرش (Flash Crash) | شرکت تحلیلگر امید

بورس نیویورک فلش کرش (Flash Crash)

در بعد از ظهر ششم ماه می سال ۲۰۱۰، شاخص میانگین صنعتی داو جونز (DJIA) در کمتر از ۲۰ دقیقه، ۸۰۰ واحد افت کرد که یک اصطلاح جدید را در لغت نامه مالی به نام ” فلش کرش (Flash Crash)” وارد کرد. افت ۹۹۸٫۵ واحد یا ۹٫۲% روزانه، بیشترین کاهش ثبت شده در شاخص جونز بود، در حالی که نوسان یک روزه ۱۰۱۰ واحدی در مقام دوم قرار داشت و تنها با نوسان ۱۰۱۸ واحدی در ۱۰ اکتبر ۲۰۰۸ این جایگاه را از دست داد.

در حالی که نوسان موقت جونز در مدت “فلش کرش” یادآور ریزش بازار بعد از ورشکستگی Lehman Brothers در سپتامبر ۲۰۰۸ بود، این بار متهم، جو منفی حاکم و سردرگمی سهامداران نبود، بلکه چیزهای دیگری دست به دست هم داده بودند که به آن معاملات کامپیوتری می گفتند.

معاملات کامپیوتری چیست؟

NYSE، معاملات کامپیوتری را بعنوان (۱) آربیتراژ شاخص یا (۲) خرید و فروش سبدی از سهام با تعداد ۱۵ یا بیشتر بر مبنای استراتژی معاملاتی از پیش تعیین شده، تعریف کرد. آربیتراژ شاخص، یکی از اولین استراتژی های معاملات الگوریتمی می باشد که اختلاف قیمت بین دو سهم را در دو بازار استخراج می کند.

به طور گسترده تر، معاملات کامپیوتری می توانند برای تمام جنبه ها مانند معاملات الگوریتمی، معاملات فرکانس بالا (HFT) و معاملات عددی تعریف شود.

معاملات کامپیوتری معمولا بوسیله شرکت های حقوقی در هج فاندها، کارگزاری ها، و شرکت های HFT و نیز صندوق های سرمایه گذاری مشترک و صندوق های بازنشستگی استفاده می شوند و معمولا برای خرید و فروش سهام مختلف با حجم بسیار بالا به کار می روند.

نگرانی جدید یا نشانه ای از رشد بازار!

این مطالب از یک گزارش روزنامه درباره معاملات برنامه ای گرفته شده است:

” همه چیز عادی بود … روزی در وال استریت و در اثنای یک بازار آرام و مضطرب، ناگهان تقاضا برای سهام مشهوری افزایش یافت. انگار یک رالی شروع شده بود. همانند یک سراشیبی تند، قیمت ها کاهش یافتند و شاخص میانگین صنعتی داوجونز، روز خود را با کاهش به پایان رسانید.”

روزنامه گزارشش را اینگونه ادامه می دهد که “مدیران شرکت سرمایه گذاری می دانستند که تلفن هایی از طرف مشتریان عصبانی خواهند داشت که می خواهند بدانند چرا بازار بدون هیچ دلیل مشخصی، این چنین رفتار نوسانی داشت. البته مدیر نیز می داند که چطور پاسخ مشتریانش را بدهد: معاملات برنامه ای کامپیوتری در چند کارگزاری بزرگ، عامل این فجایع بودند!”

روزنامه اضافه می کند، ” معاملات برنامه ای باعث تحمیل این چنین نوسانی به بازار سهام و وحشت میلیون ها سهامدار عادی شده است و بیزینس اوراق بهادار را تحت تاثیر قرار داده است.”

آشنا به نظر نمی رسد؟ این مطالب می تواند از مقالات روزنامه Schenectady Gazette در تاریخ ۹ می ۱۹۸۸ گرفته شده باشد.

معاملات برنامه ای مسیر طولانی، تقریبا ۲۵ ساله ای، را طی کرده اند تا به اینجا رسیده اند و همراه با جهش کوانتومی که در قدرت محاسبات ایجاد شد، استراتژی های معاملاتی کامپیوتری نیز تکثیر می شدند.

از طرفی این توسعه یافتن ها، فجایعی نیز به بار آورد که معمولا به علت استفاده اشتباه از معاملات برنامه ای بود. به غیر از فلش کرش (Flash Crash)، شاید مشهور ترین مثال استفاده اشتباه از معاملات برنامه ای، موردی باشد که بازارگردان گروه سرمایه گذاری Knight Capital Group مرتکب شد. در اول آگوست ۲۰۱۲، یک اشتباه فنی در سیستم های معاملات الگوریتمی نایت، منجر به معامله نادرست در ۱۴۰ اوراق بهادر شد که نتیجه آن ۴۴۰میلیون دلار ضرری بود که به شرکت نایت متحمل شد و آن را به سمت ورشکستگی هدایت کرد که نهایتا شرکت نایت توسط شرکت Getco خریداری شد.

مثال مشهور دیگر از مشکلات معاملات برنامه ای، عرضه اولیهBats Global Markets  در مارس ۲۰۱۲ و نیز عرضه اولیه Menlo Park در می ۲۰۱۲ مربوط به شرکت فیس بوک می باشد که به علت مشکلات فنی و تاخیر در تایید معاملات لغو شدند. همچنین تعداد سهام خاصی بودند که به معنای واقعی ریزش داشتند، مانند شرکت  Anadarko Petroleum Corp واقع در تگزاس که در ۲۰ می ۲۰۱۳، قیمت سهامش در چند ثانیه – بدون دلیل مشخصی- از قیمتی حدود ۹۰ دلار به چند پنی رسیدند.

نوسانات افسارگسیخته

همانند آنادارکو، تعدادی سهام بودند که به صورت کاملا مضحکانه ای در مدت زمان ریزش بازار در ۶ می ۲۰۱۰، چنین معاملاتی را تجربه کردند که بلوچیپ (Blue Chip) هایی مثل شرکت Exelon در شیکاگو، شرکت مشاوره سرمایه گذاری Accenture PLC در ایرلند، شرکت CenterPoint Energy در هاستون و شرکت Boston Beer در بوستون، از سهام هایی بودند که تقریبا رایگان معامله می شدند و از آن طرف، شرکت Sotheby’s در بازار حراج بریتانیا از میانگین ۳۰ دلار به ۱۰۰،۰۰۰ دلار رسیدند که قبل از بسته شدن بازار دوباره به ۳۳ دلار برگشت.

در حالی که فلش کرش یکی از بحث برانگیزترین و پیچیده ترین اتفاقات تاریخ بازار سهام ایالات متحده باقی مانده بود، گزارشات الحاقی که در سپتامبر ۲۰۱۰ توسط سازمان بورس اوراق بهادار و کمیسیون بورس کالا و آتی منتشر شدند، این موضوع را روشن تر کردند. در گزارش، گفته شده بود در حالی که بعلت بحران بدهی اروپا نوسانات بازار در صبح روز ۶ ماه می ۲۰۱۰ بسیار غیرمعمولی و همراه با نقدشوندگی بسیار پایین بود، ریزش بازار (فلش کرش) به سرعت و ناگهانی توسط معاملات برنامه­ای اتفاق افتاد که معامله گری در یک صندوق سرمایه گذاری مشترک آن را اجرا می کرد و توانسته بود به تنهایی ۴٫۱ میلیارد دلار معامله کند.

چه چیزی واقعا باعث “فلش کرش” شد؟

معامله گر، از یک الگوریتم اجرای معامله خودکار برای فروختن ۷۵،۰۰۰ قرارداد E-mini در S&P500 بعنوان یک هج برای پوزیشن های موجود استفاده کرد. مسئله اینجا بود که الگوریتم، بدون توجه به قیمت یا زمان، با هدف رسیدن به نرخ معامله ای به میزان ۹% حجم معاملات یک دقیقه قبل، برنامه نویسی شده بود، در نتیجه، برنامه فروش در روزی که بازار تحت فشار بود، تنها ۲۰ دقیقه اجرا شد. این درحالی است که برنامه فروش یک شرکت مشابه در موقعیت مذکور – که معاملات دستی و چندین الگوریتم خودکار را نه تنها بر حسب حجم، بلکه قیمت و زمان را نیز در نظر بگیرند- بیش از ۵ ساعت زمان برای فروش نیاز دارد.

معامله گران فرکانس بالا و دیگر واسطه ها در ابتدا با گرفتن پوزیشن خرید از فشار فروش ۶ می ۲۰۱۰ کاستند. سپس فورا و با عصبانیت، تعدادی از قراردادهای E-mini را به منظور کاهش پوزیشن های خرید، فروختند.

گزارش، اشاره می کند که در طول این مدت، معامله گران HFT تقریبا ۱۴۰،۰۰۰ قرارداد E-Mini یا بیش از یک سوم حجم کل معاملات، معامله کردند، که با استراتژی معاملاتی آنها که بر پایه تعداد معاملات بسیار زیاد اما بدون نگه داشتن ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ قرارداد (خرید یا فروش)، مطابقت دارد. الگوریتم فروش، به این حجم بالا واکنش نشان داد و نتیجه آن، افزایش نرخ سفارش های فروش در بازار شد. بازخورد این چرخه باعث دو بحران در نقدشوندگی شد – یکی در سطح E-Mini و دیگری در سهام فردی.

فاکتورهای کمک کننده در این اتفاق

بزرگترین ریزش ها به کمک چندین فاکتور اتفاق می افتند و فلش کرش از این موضوع مستثنی نیست. همانطور که قرارداد E-Mini افت (پلانژ) ۳% را در چهار دقیقه تجربه می کرد، آربیتراژگرهایی که این قراردادهای E-Mini را خریده بودند، معادل آن را فورا به بازارهای سهام فروختند و به همان میزان قیمت ها به سمت پایین تر از S&P500 SPDR ETF هدایت می شدند. این شیب تند سرازیری باعث شد فورا نقدشوندگی بازار خشک شود و عمق طرف خرید E-Mini تقریبا ۱% سطح خود در صبح شود.

این نوسانات باعث شد که سیستم های معاملاتی خودکار که توسط خیلی از بازیگران اصلی بازار استفاده می شد، به طور موقت متوقف شود. بخاطر افت همزمان خیلی از این اوراق، سهامداران به شدت نگران اتفاقات بزرگی بودند که از دلایل آن خبری نداشتند. نتیجتا، بازارگردان ها، اسپردهای خرید و فروش خود را به صورت “Stub Quotes” مرتب کردند (” Stub Quotes”، سفارشاتی است که در سطوحی گذاشته می شود که نسبت به سطح فعلی فاصله زیادی دارند و مطمئن هستند که معامله صورت نمی گیرد). از آنجایی که بازارگردان تعهد دارد سفارشات دو طرفه را ارائه کند، این کار برای انصراف از معامله کردن انجام می دهد. اما چون نقدشوندگی در خیلی از سهام و ETFها به شدت پایین آمده بود، بعضی از سفارش ها در سطوح قیمتی خیلی پایین در حد پنی یا به شدت بالا در حد ۱۰۰،۰۰۰ دلار معامله شدند. برای مثال، اگر سفارشی را با توجه به قیمت بازار برای فروختن ارسال می کردید و تنها قیمت درخواستی در حد یک پنی باشد، سفارش فروش ما در آن قیمت اجرا می شد.

علیرغم اینکه فلش کرش، به علت ترکیبی از فاکتورها اتفاق افتاد، خطای معاملات الگوریتمی می تواند عامل این چنین وقایعی شود. مشکل نایت این بود که وقتی برنامه ی جدیدی روی نرم افزار قدیمی آنها نصب می شد، سفارشات خرید مشتریان را در قیمت درخواستی و سفارشات فروش را در قیمت پیشنهادی اجرا می کرد.

سرمایه گذاران چه کاری می توانستند انجام دهند؟

افزایش استفاده از معاملات برنامه ای به تبع، اشتباهات اجتناب ناپذیری هم به همراه دارد. با توجه به اینکه بورس قدرت این را دارد که معاملات را به خاطر عدم شفافیت لغو کند، سرمایه گذاران ممکن است هنوز به این امید داشته باشند که ضرر آنها در طی اقدامات عادی بازار جبران شود.

برای مثال، اکثر قریب به اتفاق ۲ میلیارد سهمی که بین ساعت ۲:۴۰ تا ۳:۰۰ بعد از ظهر ۶ می ۲۰۱۰، معامله شد (زمان دقیق فلاش کراش) در قیمت هایی با اختلاف ۱۰% نسبت به قیمت ساعت ۲:۴۰ بودند که این معاملات برگشته نشدند. اما ۲۰،۰۰۰ معامله ای که ۵٫۵ میلیون سهم را شامل می شد و در قیمت هایی بیشتر از ۶۰% قیمت ۲:۴۰ معامله شدند به علت قانون “عدم شفافیت” که توسط بورس و سازمان مقررات صنعت مالی (FINRA) وضع شده بود، لغو شدند و به این نکته ارجاع می دادند که معاملاتی را لغو کرده اند که در قیمت های غیرواقعی در شرایط بازار معامله شده اند.

به منظور تعدیل ریسک ضررهای ناشی از  معاملات برنامه ای، در این جا چند پیشنهاد ارائه می شود:

به جای سفارش به قیمت بازار از سفارش محدود استفاده کنید: سفارشات محدود نیز مصون از خطا نیستند اما حداقل ممکن است مانع خرید سهم به قیمت های مضحک بسیار بالا و فروش سهم در قیمت های به شدت پایین شود.

به جای سفارش جلوگیری از زیان (stop market orders) از سفارش محدود- جلوگیری از زیان (stop limit orders) استفاده کنید: این مطلب در ادامه پیشنهاد قبل است. سفارش جلوگیری از زیان به قیمت بازار زمانی حاصل می شود که بعنوان مثال، سطحی از پوزیشن خرید به سمت پایین شکسته شود. به جای اینکه سطح ریسک شما به قدری پایین بیاید که متحمل ضرر هنگفتی شود، به جای آن از سفارش محدود- جلوگیری از زیان استفاده کنید.

اجتناب از ضرر دو جانبه[۱]: اگر تمایل دارید که از نوسانات غیرمعمول بازار برای معامله کوتاه مدت استفاده کنید، پیشنهاد می کنیم که نسبت به این وسوسه مقاومت کنید تا دچار معامله دو سر باخت نشوید، اگرچه می توانید به خوبی درقیمت پایین بخرید و به قیمت بالا بفروشید.

[۱] – whip-sawed در معاملات سهام به موردی گفته می‌شود که شخص هم درخرید و هم در فروش سهام زیان قابل ملاحظه‌ای را متحمّل می‌شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *